Şefaat Ya Rasulallah /

Lâ İlâhe İllallah Muhammed’ur-Rasulullah /

Kimseye baki değildir çünki dehr-i sübut /

Gel oku ihlasla bir fatiha etme sükût /

El-Hac Emin Ağa’nın zevcesi /

Merhume cennet mekân Aişe /

hatun ruhiyçün fatiha /

Sene 1225

fi 22 C. (Cemziyelahir)

(24 Temmuz 1810)

Kitabe, Kütüphane’nin Kütüphane olarak kullanılmak üzere düzenlenmeye başlandığı tarih olan hicri 1300, Miladi 1882 tarihlidir. Kitabede tarih düşüren olarak Saib ismi geçmektedir. Bu zât, İlmiyle ve hafızasıyla dünyaca ünlü, Ayaklı kütüphanelerimizin başında gelen, Kütüphane-i Umumî-i Osmanî’nin ikinci Hâfız-ı Kütüb’ü olan İsmail Sâib Sencer midir bilmiyorum zîra İsmail Sâib Sencer, hicri 1313 tarihinde, kitabe tarihinden 13 sene sonra, kütüphane 2.Hâfız-ı Kütübü olarak göreve atanmıştır. Bilenler bizi de aydınlatabilirse memnun olurum.

Orta kitabe Celî Sülüs, sağdaki ve soldaki kitabeler Celî Ta’lik hattıdır.

Orta Kitabe

Kütübhane-i Umumî-i Osmanî
1300 (M.~1882)

Sağdaki kitabe

Şehinşah-ı devran, idüb himmet | umuma kütübhâne yapdı nigû /
Bu Abdülhamid Han’ın Âsârıdır | felek etse lâik buna serfürû /
Didi tam tarih Saib kulu | açıldı umûmî kütüphane bu

nigû: f. Güzel, iyi
felek: Gök
serfürû: f. Baş eğme

Soldaki Kitabe

Hazret-i Abdülhamid Han lütf idüb | yapdi bir darü’l-kütüb gayet güzel /
Ol Şehinşah-ı maarifperverin | ömrün efzun ide Hak Azze ve Celle /
Çakr-ı Saib didi tarihi tam | bu kütüphane-i umumî bî-bedel
1301 (M.~1883)

efzun: f. fazla, çok ziyade

Not: Resimler aşağıdan çekildiği için perspektifi düzeltmek adına fotoğraflarda düzenleme yapıldı, bu sebeple hatlarda bir miktar bozulma hissedilebilir.

İstanbul’da Büyükçekmece ilçesinde bulunan Kanuni Sultan Süleyman köprüsü, 1566 yılında, Kanuni Sultan Süleyman tarafından, Zigetvar Seferi’ne çıkarken Kurşunlu Han ve Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü ile birlikte Mimar Sinan’a inşa ettirilmiştir.

Muhakkak hat ile yazılmış kitabesinde şöyle yazılıdır:

Kaçan bu çeşmesarı iddi bünyâd / Süleyman Han Sultan-ı muzaffer
Didi tarihin ânın ehl-i tarih / Yine akdı cihana ab-ı kevser
Sene 974 (M.1566)

Köprülü Mehmet Paşa’nın Safranbolu’da yaptırdığı, 1661 yılında ibadete açılan Camii avlusundaki, Kütüphane ve Muvakkithane’den, Muvakkithaneye ait kitabedir. Kitabede Ta’lik yazı ile şöyle yazılmıştır:

Bu vakfî Köprülüzade Mehmed Paşa merhumun | olub bünyad kıldı cümle ehl-i beldeyi ihya /
Yapıldı camisi yanına bir de kütübhane | bekâda ruh-i pakın rahmete gark eyleye Mevlâ /
Tanin-endazdır her saatin rakkasi gerdune | Bu yerlerde nazirin görmemişdir din ü dünya /
Mücevher saat-âsâ bak Kerîmi yazdı tarihin | Bina oldu ne alî bu muvakkithâne-i valâ /
H.1274 M.~1857

Kitabenin tarihi, sadece Noktalı harflerin hesaba alındığı mücevher ebced hesabı yöntemiyle düşülmüştür.

Tarihin noktalı olarak düşürüleceğine önceden mu’cem, cevher, cevherîn, cevâhir, mücevher, gevher, güher, menkût gibi
sözlerle işaret edilir. Burada, son satırdaki Mücevher kelimesi ile buna işaret edilmiştir.

Bu durumda kitabenin tarihi, “ Bina oldu ne alî bu muvakkithâne-i valâ” mısra’ındaki noktalı harfler hesaba alındığında; be(2) + nun(50) + ye(10) + nun(50) + ye(10) + be(2) + kaf(100) + te(400) + ha(600) + nun(50) = 1274 Hicri olarak bulunur. Bu da Milâdî 1857 senesine denk gelir.

Kitabedeki bazı kelimeler:
tanin: tınlamak, çınlamak
tanin-endâz: çınlayan, tınlayan
saat-âsâ: saat gibi
muvakkithane: zaman ölçümü yapılan yer, vaktin tayin edildiği yer
nazir(e): denk, eş, örnek, benzeyen
gerdun: dünya, felek

SerifeHanim 1

SerifeHanim 2

Üsküdar İmrahor, Ayazma mahallesi, Doğancılar caddesi üzerinde bulunan Üsküdar Mevlevîhanesi hazîresinde medfun bulunan Üsküdar Mevlevîhanesi yedinci(?) postnişîni Ahmed Arif Efendinin kızı Şerife hanımın, güzel bir hanım mezar taşı başlığı örneği de olan mezar taşı kitabesinde Ta’lik yazı ile şöyle yazmaktadır:

Ya Hazreti Muhammed Mevlâna Celâleddin-i Rûmî /

Üsküdar Mevlevîhanesi /
Postnişini Reşadetlû /
Ahmed Arif Efendi /
hazretlerinin kerîmesi /
ve Hafız Süleyman efendinin /
halîlesi merhume ve mağfurleha /
Şerife Saliha Hermez? hanımın /
Ruh-ı şerifi içün e’l-Fatiha /
fi 15 sene 1284 Safer (17 Haziran 1867) /
nemekahu Mısrî

Albaraka Türk 2008 Hat Yarışmasında Celi Ta’lik dalında maalesef birinciliğe laik bir eser bulunamadı. Tahsin Kurt bey’in Celi Ta’lik kıtası ikincilik ödülünün sahibi oldu. Kıtada şöyle yazılıdır:

Susuz değirmenlerin ne ile döner çarhı /

Kerem etmeyen beyin fakirden nedir farkı

Dereceye giren eserler Ayasofya Camii müzesinde Üst Galeride (üst kat) 30 Kasım 2008′e kadar sergilenecek.

Eserlerin küçük boyutta resimlerinin yer aldığı sergi broşürünü PDF olarak buradan indirebilirsiniz.

2005 yılında düzenlenen ilk Albaraka Türk Hat Yarışması eser kataoğuna da PDF olarak buradan ulaşabilirsiniz.

Tüyap, 27.İstanbul Kitap Fuarında 2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti Ajansı tarafından düzenlenen “Geleneksel Türk Kitap Sanatları: Bugünün Ustaları” sergisi bugün (01.11.2008 Cumartesi) sanatseverlerle buluştu.

Sergide, Ebru, Hüsn-i Hat, Tezhib, Minyatür, Ciltçilik alanlarında Alparslan Babaoğlu, Sadrettin Özçimi, Davut Bektaş, Osman Özçay gibi günümüz ustalarının ellerinden çıkan çok kıymetli eserler sergileniyor.

Beylikdüzü Tüyap Fuar merkezinde, 27.İstanbul Kitap Fuarı bünyesinde 6.Salon 102A standında bulunan sergi, 1-9 Kasım tarihleri arasında gezilebilecek.

Soldaki resimde Davut Bektaş hocanın Celî Sülüs Besmelesi önünde, sergide eserleri bulunan ustalar ve emeği geçenler görülüyor.

Kıymeti kaybedildiğinde anlaşılan nimetlerin başında gelen ve yitirildiğinde başka hiçbir şeyde kıymet bırakmayan sağlıkla ilgili, Kanunî Sultan Süleyman’ın anlam dolu gazelinin, eldeki sağlığın değerini hatırlattığı bu ölümsüzleşmiş parçası Hattatlar tarafından da Levhalarda en çok tercih edilen beyitlerden olmuştur. Burada bu beyitin 4 Hattat tarafından 4 farklı yazı çeşitinde yazılmış örnekleri görülebilir.

Yukarıdan aşağıya doğru birinci eserin yazı çeşiti Nesihtir (Nesih Celîsi de denebilir) ve Hattatı Hâlim Özyazıcıdır.  İkinci eser Sülüs yazıdır ve Hattatı Hacı Nuri Korman beydir.  Ta’lik yazıyla yazılmış üçüncü yazının hattatı Necmeddin Okyay’dır. Divanî hat ile yazılmış son yazı Ali Toy hattıdır.

4 yazıda da;

Halk içinde mûteber bir nesne yok devlet gibi,

Olmaya Devlet Cihânda bir nefes sıhhat gibi

yazılıdır.

Eserlerin Kaynakları:

Nesih eser, Hat Sanatının Şaheserleri kitabı.

Sülüs eser, Mahmud Bedrettin Yazır’ın Kalem Güzeli isimli kitabı.

Ta’lik eser, Hüsrev Subaşı’nın Yazıya Giriş isimli kitabı.

Divani eser, Süleyman Berk’in Hat Sanatımız isimli kitabından alındı.

Günümüz Hüsn-i Hat ustalarından Davut Bektaş hocanın, kendi eserlerini, Şevki Efendi’nin ve Bakkal Arif Efendi’nin Meşk Murakkalarını yüksek çözünürlükle istifadeye sunduğu sitesine buradan ulaşabilirsiniz.

Sol tarafta görünen eser, Davut Bektaş hocanın Müsenna Celî Sülüs bir istifidir. Ya Vedûd yazılıdır.

Vedûd, Allah’ın (c.c.) isimlerinden birisidir ve Seven, bütün mahlukatın hayrını isteyen, onlara ihsan eden anlamını taşır.